ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΩΝ "ΑΡΧΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ"

Κεφάλαιο 1

Ξεκινώντας από την απορία

Ενότητα 1^η

 

1.       Τι είναι εκείνο που μας κάνει να πιστεύουμε ότι είναι δύσκολα τα φιλοσοφικά ερωτήματα;

1 α Ποια είναι η ιδιαιτερότητα του φιλοσοφικού ερωτήματος;

1 β Πού έγκειται η γοητεία του φιλοσοφικού ερωτήματος;

2.      Γιατί χαρακτηρίζουμε τα φιλοσοφικά ερωτήματα ως οριακά, θεμελιώδη ή έσχατα; 

3.      Κάποιοι θεωρούν τη φιλοσοφία ως σκέψη πάνω στη σκέψη και τις δυνατότητές της. Να εξηγήσετε και να σχολιάσετε την άποψη

4.      Να σχολιάσετε την άποψη του Καντ πως το ορθό είναι να μάθουμε να φιλοσοφούμε και όχι να μαθαίνουμε φιλοσοφικές θεωρίες;

4 α. Μπορούμε «να μάθουμε να φιλοσοφούμε» και τι πραγματικά σημαίνει αυτό;

5.      Πόσες έννοιες μπορεί να πάρει ο όρος «φιλοσοφία»; Να βρείτε, να καταγράψετε και να εξηγήσετε όσες περισσότερες χρήσεις του όρου «φιλοσοφία» μπορείτε.

6.      Ποιες συνέπειες έχει για τη φιλοσοφική δραστηριότητα και την προσέγγισή της από τον κοινό νου η υπερβολική χρήση μεταφορικών σημασιών του όρου «φιλοσοφία»;

7.      Να σχολιάσετε το απόσπασμα του Μούζιλ στην σ. 11 του βιβλίου σας

 

 

Ενότητα 2^η

8.      Γιατί είναι αναγκαία η διασάφηση εννοιών και όρων για τον φιλοσοφικό στοχασμό;

9.      Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια επιστημονική παρατήρηση, μια καθημερινή διαπίστωση και ένα φιλοσοφικό προβληματισμό;

10.  Να δώσετε μερικά παραδείγματα ώστε να γίνει κατανοητή η θέση «φιλοσοφική στάση είναι να απορεί κανείς ακόμα και για τα αυτονόητα πράγματα» .

11.  Πώς σχετίζεται η φιλοσοφία με την τέχνη και την επιστήμη;

12.  Ποια είναι η σχέση θεωρίας και πράξης;

13.  Να μελετήσετε το κείμενο του Th. Nagel(σ. 17) και να απαντήσετε στο ερώτημα: ποιες διαφορές διαπιστώνει ο φιλόσοφος ανάμεσα στο επιστημονικό και το φιλοσοφικό ερώτημα;

14.   Ποιο ερώτημα προκύπτει για τον φιλόσοφο από τα ερωτήματα των παρακάτω επιστημόνων

α. ιστορικός: τι συνέβη στην οικονομία της Γαλλίας τον 18^ο αι;

β. μαθηματικός: ποια είναι η σχέση μεταξύ των αριθμών 2,6, 18, 54, 156 κτλ;

γ. γιατρός: πώς επηρεάζει αυτή τοξίνη την λειτουργία της καρδιάς;

Ενότητα 3^η

15.   Ποιοι είναι οι βασικοί κλάδοι της φιλοσοφίας 

16.  [από την τράπεζα θεμάτων]:

Να επιλέξετε και να γράψετε την ορθή απάντηση για καθεμιά από τις

ακόλουθες ερωτήσεις:

Ι. Η μεταφυσική ως κλάδος της φιλοσοφίας έχει ως αντικείμενο:

α. τη βαθύτερη υφή της πραγματικότητας

β. τη γνώση και τη δυνατότητα απόκτησής της

γ. τις αρχές που πρέπει να ρυθμίζουν τις πράξεις μας

δ. τους κανόνες της ορθής σκέψης

 

 Η αξιολογία ως κλάδος της φιλοσοφίας έχει ως αντικείμενο:

α. τη βαθύτερη υφή της πραγματικότητας

β. τη γνώση και τη δυνατότητα απόκτησής της

γ. τις αρχές που πρέπει να ρυθμίζουν τις πράξεις μας

δ. τους κανόνες της ορθής σκέψης

 

Η λογική ως κλάδος της φιλοσοφίας έχει ως αντικείμενο:

α. τη βαθύτερη υφή της πραγματικότητας

β. τη γνώση και τη δυνατότητα απόκτησής της

γ. τις αρχές που πρέπει να ρυθμίζουν τις πράξεις μας

δ. τους κανόνες της ορθής σκέψης

 

17.   

να αντιστοιχίσετε τους φιλοσοφικούς κλάδους (στήλη Α) με τα δεδομένα της στήλης Β.

Α 1. Αισθητική 2. Λογική 3. Μεταφυσική 4. Γνωσιολογία 5. Ηθική

Β. α. Για τους περισσότερους φιλοσόφους αποτελεί κυρίως όργανο της ορθής νόησης. β. Ασχολείται με τη βαθύτερη υφή της πραγματικότητας. γ. Αναζητεί τις δυνατότητες, τις πηγές, τα είδη και τις μεθόδους απόκτησης της γνώσης. δ. Ασχολείται με τις αρχές που ρυθμίζουν τις πράξεις μας. ε. Ασχολείται ειδικότερα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της αισθητικής εμπειρίας και την προέλευση της αισθητικής αξίας.

 

18.  Ποια η σχέση των όρων «πρακτική φιλοσοφία» και αξιολογία;

19.  Τι είναι το επιχείρημα και ποια η χρησιμότητά του; 

20.  Από τι αποτελείται ένα επιχείρημα; Πότε θεωρείται έγκυρο;

21.   Να ελέγξετε την εγκυρότητα του παρακάτω επιχειρήματος. Τι παρατηρείτε;

Οι μαθηματικοί είναι άνθρωποι

Ο Γιάννης είναι άνθρωπος

Άρα ο Γιάννης είναι μαθηματικός

.

22.  Ποια είναι η σχέση φιλοσοφίας και επιστήμης;

23.  Γιατί η φιλοσοφία δεν έχει την γραμμική εξέλιξη που παρατηρείται στις επιστήμες;

24.  Η φιλοσοφική δραστηριότητα μπορεί να είναι απομονωμένη από την εξέλιξη των επιστημών;

25.  Να σκεφτείτε τη σχέση επιστήμης και  φιλοσοφίας και να απαντήσετε στο ερώτημα: η εξέλιξη της γλωσσολογίας από τον 19^ο αι. μέχρι σήμερα επηρέασε την φιλοσοφία;

26.  «Το 1900 ο Planck, για να ερμηνεύσει την ακτινοβολία που παράγει ένα θερμαινόμενο σώμα, εισήγαγε τη θεωρία των κβάντα φωτός, την οποία εφάρμοσε αργότερα ο Einstein, για να ερμηνεύσει το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο». Πώς και γιατί θα μπορούσε μια τέτοια ανακάλυψη στη φυσική να επηρεάσει την σχέση φιλοσοφίας και επιστήμης;

27.  Σωστό ή λάθος; (σταχυολόγηση από Τράπεζα Θεμάτων)

                    i.            Η φιλοσοφία γυρνά και ξαναγυρνά σε ερωτήματα που παραμένουν «ανοικτά» και τα οποία επιχειρεί να προσεγγίσει με τρόπο διερευνητικό.

                   ii.            Η ηθική ασχολείται με τις αρχές που ρυθμίζουν τις πράξεις μας.  

                  iii.            Ένα επιχείρημα είναι έγκυρο, αν ισχύει ότι και οι προκείμενες είναι προτάσεις αληθείς και το συμπέρασμα συνάγεται αναγκαία από αυτές.  

                 iv.            Η μελέτη του παρελθόντος και των κοινωνικοπολιτικών συνθηκών που επικρατούν σε διάφορες ιστορικές στιγμές δεν προσφέρει τίποτε ιδιαίτερο στη φιλοσοφική έρευνα.

 

ΕΝΟΤΗΤΑ 4^η

28.  Να παρουσιάσετε σε 1-2 παραγράφους την χρησιμότητα της φιλοσοφίας για ένα νέο άνθρωπο.

29.  Ποιο ρόλο μπορεί να παίξει η φιλοσοφία στην ανάπτυξη της προσωπικότητας ενός ανθρώπου;

30.  Χρησιμεύει ο φιλοσοφικός στοχασμός στην ανάπτυξη των επιστημών;

ΕΝΟΤΗΤΑ 5^η

31.  Ποια είναι η σχέση φιλοσοφίας και ιστορίας;

32.  Επηρεάζεται η φιλοσοφική σκέψη από τον ιστορικό περίγυρο; Να δώσετε παραδείγματα που να αποδεικνύουν την άποψή σας.

33.  Είναι αναγκαίο να γνωρίζει κανείς την ιστορία του φιλοσοφικού στοχασμού για να φιλοσοφήσει;